Avrupalı Treyler üreticilerinden VECTO çağrısı: “Gerçekçi olmayan hedefler emisyonu artırır”

Avrupa’nın önde gelen 30 treyler üreticisinin CEO’ları, Belçika’da tarihi bir ortak bildiriye imza atarak, Avrupa Birliği’nin yeni VECTO (Regulation EU 2024/1610) regülasyonunun acilen gözden geçirilmesini talep etti. Sektör temsilcileri, mevcut metodolojinin taşımacılık gerçekleriyle örtüşmediği ve yükleme kapasitelerini düşürerek yollardaki araç sayısını artıracağı, bunun da karbon salımını azaltmak yerine yükseltebileceği uyarısında bulundu.

Avrupalı treyler üreticileri, 6 Temmuz 2026 tarihinde Belçika’nın Koningshooikt (Lier) kentinde bir araya gelerek tek ses oldu. Normal şartlarda aynı pazar ve müşteriler için rekabet eden 30 büyük üretici, Avrupa Parlamentosu üyeleri Kris Van Dijck (Belçika) ve Jens Gieseke (Almanya) gözetiminde Avrupa Komisyonu ve Parlamentosu’na yönelik ortak bir bildiri ve dilekçe imzaladı. Ortak mesaj Sektör AB’nin iklim hedeflerini tam olarak destekliyor, ancak mevcut kuralların tasarımı amaca hizmet etmiyor.

Sorun: Simülasyon ve gerçeklik arasındaki uçurum

Regülasyon (EU) 2024/1610, treylerlerin doğrudan CO₂ emisyonu olmamasına rağmen, CO₂ standartlarını bu araçları da kapsayacak şekilde genişletiyor. Üreticiler, standart referans yüklere ve görev döngülerine dayanan VECTO aracı tarafından hesaplanan “simüle edilmiş” emisyonlardan sorumlu tutuluyor.

Treylerciler, bu metodolojinin Avrupa karayolu taşımacılığının operasyonel gerçeklerini (treyler uygulamalarının çeşitliliği, gerçek faydalı yük gereksinimleri veya sıfır emisyonlu çekicilerin hızlı yükselişi) yansıtmadığını savunuyor. Temel endişe ise, üreticilerin hedefleri tutturabilmek için kullanılabilir yükleme kapasitesini azaltan tasarım değişikliklerine zorlanması. Bu durum; aynı hacimdeki yükü taşımak için daha fazla sefer yapılmasına, boş sürüşlerin artmasına ve yollarda daha fazla araç bulunmasına, dolayısıyla daha fazla karbon emisyonuna yol açacak.

2030 yılından itibaren hedefi aşan her gCO₂/tkm için 4.250 Euro tutarında uygulanacak ceza primleri, üreticileri her yıl milyonlarca euroluk cezalarla karşı karşıya bırakarak Avrupa çapında treyler sektörüne bağlı yaklaşık 70.000 istihdamı tehdit ediyor.

Sektörün 5 Temel Talebi

Üreticilerin sunduğu dilekçe 5 kritik düzenlemeyi öneriyor:

Erken Gözden Geçirme: Madde 15 kapsamındaki incelemenin 2027 yerine 2026’ya çekilmesi ve filo hedeflerinin, örneğin 2030’dan itibaren kademeli olarak %5 gibi ulaşılabilir seviyelere indirilmesi.

Kademeli Geçiş: Piyasa bozulmalarını ve öngörülebilir iş kayıplarını önlemek için filo hedeflerinin 1 Temmuz 2030’dan itibaren aşamalı olarak devreye alınması.

Cezaların Ertelenmesi: Araçların piyasa fiyatıyla tamamen orantısız olan ceza seviyelerinin yeniden düzenlenmesi ve cezalara moratoryum (erteleme) getirilmesi.

VECTO’nun Revizyonu: Benzer amaçlı araçların adil karşılaştırılması ve sıfır emisyonlu çekicilerin artan payının hesaba katılması için treylerlere yönelik VECTO aracının elden geçirilmesi. Sıfır emisyonlu çekiciler %70 pazar payına ulaştığında hedeflerin ve vergilerin tamamen kaldırılması.

Kredi-Borç Sisteminin Yetersizliği: Gerekli treyler teknolojilerinin pazara yeterince hızlı sürülemeyeceği göz önüne alındığında, planlanan kredi-borç sisteminin mevcut zaman çizelgesinde büyük ölçüde etkisiz kalacağının kabul edilmesi.

“Karbonsuzlaştırma, sanayisizleşme olmamalı”

Avrupa Parlamentosu Üyesi Kris Van Dijck, toplantıda yaptığı değerlendirmede, “Karbonsuzlaştırma sanayisizleşmeye dönüşmemeli. Çözüm iklim hedeflerinden vazgeçmek değil; politikalarımızın gerçeklere, mevcut teknolojilere ve ulaşılabilir sonuçlara dayanmasını sağlamaktır,” ifadelerini kullandı.

Avrupa Parlamentosu Üyesi Jens Gieseke ise sektörün rekabet gücüne dikkat çekerek, “Avrupa sanayisine bir yandan yeşil dönüşüme öncülük etmesi söylenirken diğer yandan rekabet etmesini imkansız hale getiremeyiz. Hedefler teknik olarak ulaşılabilir olmalıdır,” dedi.

Avrupalı sekiz lider treyler üreticisinin oluşturduğu Alman koalisyonunun sözcüsü Gero Schulze Isfort da şu çarpıcı mesajı verdi: “Bugün otuz rakip, Brüksel’e tek bir mesaj göndermek için rekabeti bir kenara bıraktı. Daha az iklim koruması istemiyoruz. Üreticileri kusurlu bir simülasyon yüzünden cezalandırmak yerine gerçekten emisyonları azaltan kurallar istiyoruz. Her aylık gecikme yatırıma, istihdama ve güvenilirliğe mal oluyor.”