TREDER Akademi ve Optival’den R156 ve SUMS Eğitimi gerçekleştirildi

Treyler sektörünün standartlarını yükseltmek amacıyla faaliyetlerini sürdüren TREDER Akademi, üretici ve tedarikçileri yakından ilgilendiren önemli bir eğitime ev sahipliği yaptı. 3 Mart tarihinde online olarak gerçekleştirilen “R156 Kapsamında Treyler Üreticileri için Bilgilendirme” oturumuna; Optival Yöneticisi Anıl Kolukırık, Optival Otomotiv Siber Güvenliği ve Fonksiyonel Emniyet Uzmanları Özlem Özden Zengin ve Şahin Gündüz, Homologasyon Proje Lideri Ahmet Remzi Aydın, Otomotiv Homologasyon Uzmanı Hüsnanur Varinli katıldı.

Treyler sektöründeki teknolojik dönüşüm ve yasal gereklilikler her geçen gün artarken, TREDER Akademi sektörü bilgilendirmeye devam ediyor. TREDER üyelerinin yanı sıra sektördeki tüm üretici ve tedarikçi firmaların katılımına açık olarak düzenlenen eğitimde, yeni nesil araç teknolojilerinin kalbi sayılan yazılım güncellemeleri ve yasal mevzuatlar mercek altına alındı.

Treyler Sektöründe R156 ve SUMS Dönemi: Araç Yazılımlarında Yeni Yasal Zorunluluklar Neler?

R156 yönetmeliği, elektronik kontrol ünitesine (ECU) sahip araçlarda yapılan yazılım ve parametre güncellemelerinin ilk tip onayı koşullarını geçersiz kılmasını engellemeyi hedefliyor.

Yeni nesil ticari araçlarda yazılım ve elektronik sistemlerin ağırlığı artarken, bu sistemlere yapılan müdahaleler yasal bir çerçeveye oturtuluyor. Treyler üreticilerinin de R156 mevzuatına uygun bir yönetim sistemi (SUMS) tasarlamak ve uygulamakla yükümlü olduğu belirtilen oturumda, sektör için kritik uyarılarda bulunuldu.

Servisteki Basit Bir Müdahale Tip Onayını Bozabilir

Eğitimde, treyler fren performansının düşük olması şikayetiyle servise gelen bir araç üzerinden dikkat çekici bir senaryo paylaşıldı. Mevcut uygulamalarda servisler parametreleri değiştirerek fren basınçlarını yükseltebiliyor. Ancak bu yapılırken homologasyon etkisinin değerlendirilmemesi, araç üreticisinin onayının alınmaması ve yazılım güncellemesinin kaydının tutulmaması büyük bir risk oluşturuyor. Bu tür kontrolsüz müdahaleler, araçtaki versiyonla üreticideki konfigürasyon bilgilerinin uyuşmamasına yol açarken, BM/AEK R156 regülasyonu tam olarak bu hatalı durumların önüne geçmeyi amaçlıyor.

O1-O4 Kategori Treylerler İçin Kritik Tarih: 2026

Araç tescili için zorunlu olan mevzuat; O1, O2, O3 ve O4 kategori römork ve yarı römork araçları doğrudan kapsıyor. Araçlarda yazılım güncellemesi yapmak (parametre güncellemeleri dahil) teknik olarak mümkünse, 07.07.2026 tarihi itibarıyla yeni araçların tescilinde bu regülasyona uyum tam anlamıyla zorunlu olacak.

Üreticilerin Sorumlulukları Garanti Süresiyle Bitmiyor

Treyler üreticilerinin yazılım güncellemesinin siber güvenliğini sağlaması, hedef araçları belirlemesi ve güncellemeleri araç bilgileriyle (donanım versiyonu, RXSWIN, vb.) kayıt altına alması gerekiyor. Toplantıda öne çıkan diğer kritik yasal detaylar ise şunlar oldu:

• Tip onayı alabilmek için ön koşul olan Yazılım Güncelleme Yönetim Sistemi (SUMS) Uygunluk Sertifikası (CoC) alınmalıdır. SUMS CoC, veriliş tarihinden itibaren en fazla 3 yıl geçerlidir (geri çekilmedikçe). Sertifika süresi dolduğunda, Onay Kuruluşu pozitif değerlendirme sonucunda ya yeni bir sertifika verir ya da mevcut sertifikanın geçerliliğini 3 yıl daha uzatır.
• Yarı treylerlerdeki EBS kontrol ünitesi, TPMS (Lastik Basınç İzleme Sistemi) kontrol ünitesi ve varsa hidrolik dümenleme kontrol üniteleri regülasyon kapsamında değerlendirilmelidir.
• Tedarikçi firmaların ISO 24089 (yazılım güncelleme standardı) sertifikasına sahip olması yeterli değildir; mevzuat, tüm sorumluluğu nihai araç imalatçısına yüklemektedir.
• Üreticinin sorumluluğu araç satıldıktan veya garanti süresi dolduktan sonra bitmez; ürün yaşam döngüsü boyunca devam eder.
• CSMS CoC ve tip onay başvurusunda sunulan resmi dokümantasyon paketi (Annex 1 kapsamı) ve incelemeye açık tutulan ilave teknik materyaller, araç tipinin üretimi kesin olarak sona erdikten sonra en az 10 yıl süreyle saklanmalı ve erişilebilir olmalıdır.
• Yönetmelik sadece uzaktan (OTA) yapılan güncellemeleri değil, yetkili servislerde kablolu olarak yapılan tüm yazılım güncellemelerini de kapsamaktadır.

Soru ve Cevaplar

• BM/AEK R156 hangi süreçteki yazılım güncellemeleri ile ilgilidir?

– BM/AEK R156 sadece tescil sonrasındaki yazılım güncellemeleri ile ilgilidir. Bununla

birlikte hattan çıkan araçlardaki yazılım versiyonlarının da kayıt altına alınması

beklenmektedir.

• Üretici tescil sonrasında yazılım güncellemesi yapmıyorsa yine de BM/AEK R156’dan sorumlu mudur?

– Evet. Yazılım güncellemesi (parametre değişiklikleri dahil) teknik olarak mümkünse

üretici BM/AEK R156 kapsamından sorumludur.

• Araç satıldıktan sonra veya garanti süresi dolduktan sonra üretici sorumluluğu biter

mi?

– Hayır. Üretici ürün yaşam döngüsü boyunca araçların yazılım güncelleme süreçlerini yönetmekle yükümlüdür.